Chống lãng phí thời gian theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Từ lời dạy của Bác đến thực tiễn công vụ ở phường Rạch Giá

Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, thời gian là một nguồn lực quý như của cải, thậm chí quý hơn vì đã mất là không lấy lại được. Trong bối cảnh bộ máy tinh gọn, chính quyền hai cấp vận hành và người dân đòi hỏi ngày càng cao, tiết kiệm thời gian trở thành thước đo trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện thân mật với các đại biểu trí thức dự Hội nghị chính trị đặc biệt, tháng 3-1964_Ảnh: TTXVN

1. Lời Bác dạy về giá trị của thời gian

Bác từng nhắc rằng "Thời giờ cũng cần phải tiết kiệm như của cải. Của cải nếu hết, còn có thể làm thêm. Khi thời giờ đã qua rồi, không bao giờ kéo nó trở lại được”. Từ đó, lãng phí thời gian có thể hiểu là để thời gian hao hụt vì làm việc chậm trễ, trì hoãn hoặc tổ chức thiếu khoa học, khiến kết quả không tương xứng với công sức bỏ ra.

Tư tưởng của Người có bốn điểm đáng chú ý:

- Gắn thời gian với năng suất và chất lượng. Bác yêu cầu làm việc đúng giờ, việc ngày nào xong ngày ấy, nhưng phải "chóng" và "chu đáo". Nhanh không có nghĩa là qua loa.
- Tôn trọng thời gian của người khác. Tiết kiệm thời giờ của mình, đồng thời không làm mất thời giờ của người khác. Với công chức, "người khác" chính là người dân và doanh nghiệp.
- Phê phán hội họp hình thức. Bác nêu hiện tượng "hội mà không nghị, nghị mà không quyết, quyết rồi mà không làm".
- Chống quan liêu, thiếu trách nhiệm. Đây là gốc rễ của sự chậm trễ, đùn đẩy và lãng phí.

2. Lãng phí thời gian trong công vụ biểu hiện thế nào?

Lãng phí thời gian không chỉ là đi muộn, về sớm. Nó thường ẩn trong những điều khó thấy hơn:

- Quy trình nhiều khâu, nhiều lần xin ý kiến, trách nhiệm không rõ.
- Né tránh, sợ sai, đùn đẩy khiến quyết định ban hành quá muộn.
- Họp nhiều nhưng không có kết luận, báo cáo trùng lặp, số liệu không dùng chung.
- Người dân phải đi lại nhiều lần, kê khai lại cùng một thông tin.
- Chậm một quyết định, lỡ một cơ hội đầu tư, phát triển.

Một hồ sơ có thể được xử lý "đúng hạn" trên giấy tờ, nhưng nếu người dân phải đi lại ba, bốn lần thì tổng thời gian xã hội bỏ ra vẫn rất lớn. Vì vậy, thước đo đúng phải là thời gian thực tế và số lần tương tác của người dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, ngày 11-12-2025_Ảnh: noichinh.vn

Đảng ta đã xác định xây dựng văn hóa công vụ coi trọng thời gian của Nhà nước, nhân dân và doanh nghiệp, đồng thời gắn chống lãng phí thời gian với chống lãng phí cơ hội phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí phải trở thành nếp sống, thành văn hóa hằng ngày".

Song song với đó sử dụng chuyển đổi số và dữ liệu như công cụ trực tiếp để giảm lãng phí thời gian. Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị xác định, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo động lực đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Đối với chống lãng phí thời gian, chuyển đổi số phải tạo ra những thay đổi đo được: Người dân không phải khai lại thông tin Nhà nước đã có; cán bộ không phải nhập nhiều lần cùng một dữ liệu; hồ sơ được xử lý liên thông; tiến độ được theo dõi theo thời gian thực và nhiệm vụ quá hạn được cảnh báo. Điều cần tránh là “số hóa quy trình cũ”, tức chuyển biểu mẫu giấy thành điện tử nhưng giữ nguyên số bước, số lần xác nhận và các điểm chờ.

3. Từ thực tiễn phường Rạch Giá

Rạch Giá đang đứng trước yêu cầu đặc biệt về thời gian. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, phường Rạch Giá được hình thành trên cơ sở sắp xếp 9 phường trước đây, diện tích 45,53 km², dân số hơn 243.571 người (số liệu đến 04/6/2026). Theo báo cáo, biên chế từ 336 người của 9 phường và UBND thành phố cũ nay còn 104 người, bình quân mỗi cán bộ phục vụ khoảng 2.342 người dân, phường đã được xác định là trung tâm hành chính, kinh tế của tỉnh An Giang, và Quy hoạch chung đô thị Rạch Giá đến năm 2050 đã được tỉnh phê duyệt. Bên cạnh đó từ ngày 01/01/2026 đến ngày 14/10/2026 công tác tiếp nhận hồ sơ thủ tục hành chính: 26.848 hồ sơ, trong đó: số mới tiếp nhận: 26.402 hồ sơ (trực tuyến: 26.392 hồ sơ, đạt 99,96%, tiếp nhận trực tiếp và qua dịch vụ bưu chính công ích 10 hồ sơ, tỷ lệ 0,04%), số từ kỳ trước chuyển qua: 446 hồ sơ. Hồ sơ đã giải quyết: 25.522/26.848 hồ sơ (đạt 95,06%) tổng số hồ sơ tiếp nhận. 

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân phường Rạch Giá luôn suy nghĩ nhiều giải pháp hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện dịch vụ hành chính công trực tuyến nhanh chóng, đồng bộ và tiết kiệm thời gian đi lại của người dân

Khối lượng việc lớn trên một bộ máy gọn đồng nghĩa với việc mỗi phút lãng phí đều có giá. Một cán bộ chậm trễ, một cuộc họp kéo dài không cần thiết, một hồ sơ phải làm lại đều tạo ra hàng chờ ở Trung tâm phục vụ hành chính công. Ở chiều ngược lại, nếu cán bộ giải quyết gọn, đúng hạn, hướng dẫn tận tình thì chính sách tinh gọn mới thực sự đến được với người dân. Quy hoạch đô thị tầm nhìn 2050 cũng cần được hiện thực hóa đúng tiến độ, bởi chậm thủ tục hôm nay là lỡ cơ hội của Rạch Giá ngày mai.

Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Rạch Giá thành lập các tổ lưu động hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến cho người tại 52 khu phố trên địa bàn (hình ảnh tại khu phố Rạch Sỏi 1)

Những việc cần làm ngay

* Với cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức:

- Coi thời hạn là một phần của trách nhiệm. Việc nào có hạn thì hoàn thành trong hạn, việc nào vướng thì báo sớm và đề xuất hướng xử lý, không để hồ sơ "nằm chờ".
- Mỗi cuộc họp cần chuẩn bị kỹ, kết thúc bằng kết luận rõ, người làm rõ, thời hạn rõ. Việc gì xử lý được trên hệ thống điện tử thì không cần họp.
- Chủ động học hỏi, thành thạo phần mềm dùng chung, dịch vụ công trực tuyến để không phải nhập lại, báo cáo lại cùng một nội dung.

* Với người đứng đầu cơ quan, đơn vị:

- Nêu gương về giờ giấc và tác phong. Không đưa ra tập thể những việc thuộc thẩm quyền cá nhân chỉ để chia sẻ trách nhiệm.
- Rà soát quy trình, loại bỏ những bước không tạo giá trị, xác định một đầu mối chịu trách nhiệm về tổng thời gian giải quyết với các việc liên quan nhiều bộ phận.
- Đưa các chỉ số vào đánh giá cán bộ, như tỷ lệ việc đúng hạn, số việc tồn đọng, hồ sơ bị trả lại do lỗi chủ quan, mức độ hài lòng của người dân.

* Với chi bộ, đảng bộ:

- Đưa nội dung tiết kiệm thời gian vào sinh hoạt chi bộ, gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
- Phát huy vai trò giám sát của nhân dân và đảng viên nơi cư trú, kịp thời phát hiện, nhắc nhở biểu hiện chậm trễ, nhũng nhiễu.

Tiết kiệm thời gian là cách thiết thực nhất để học Bác. Mỗi hồ sơ giải quyết đúng hẹn, mỗi cuộc họp có kết quả, mỗi quyết định được đưa ra kịp lúc là một lần trả lại thời gian cho nhân dân. Với Rạch Giá, nơi bộ máy đã tinh gọn nhưng kỳ vọng phát triển ngày càng lớn, mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức cần coi trọng từng giờ, từng phút làm việc, để xây dựng nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả.

Nguồn : 

- Cổng thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam: dangcongsan.vn; Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN)

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 6, tr. 123, 124; Sđd, t. 10, tr. 139

- GS, TS Tô Lâm: “Thực hành tiết kiệm”, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 1-6-2025, https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/thuc-hanh-tiet-kiem

- Số liệu về phường Rạch Giá lấy từ báo cáo tháng 6/2026 của UBND phường Rạch Giá, Trung tâm Dịch vụ hành chính công phường từ ngày 01/01/2026 đến ngày 14/10/2026. 

Thực hiện và biên tập: Trường Giang